Cách bảo quản mật ong Manuka

Mật ong có độ ẩm thấp (thường dưới 20%), nồng độ đường cao và tính axit nhẹ. Vi khuẩn, nấm men rất khó sống trong môi trường đó, nên mật ong có thể để được rất lâu. Nhưng "không hỏng" khác với "giữ nguyên chất lượng". Nhiệt độ cao, ánh nắng và hơi ẩm có thể làm mật Manuka giảm hoạt tính, sẫm màu, đổi mùi hoặc lên men. Dưới đây là cách giữ hũ mật tốt nhất từ lúc mở nắp đến thìa cuối cùng.

Nhiệt độ bảo quản phù hợp

Hầu hết nhà sản xuất ghi trên nhãn: bảo quản dưới 25°C (một số hãng ghi dưới 30°C), nơi khô ráo, tránh ánh nắng trực tiếp. Ở Việt Nam, nhiệt độ phòng mùa hè dễ vượt 30°C. Vì vậy hãy chọn chỗ mát nhất trong nhà: tủ bếp xa bếp nấu, ngăn tủ ở phòng có điều hòa, tránh nóc tủ lạnh (phía sau tủ lạnh tỏa nhiệt) và bậu cửa sổ.

Vì sao nhiệt độ quan trọng? Khi mật ở nhiệt độ cao lâu ngày, HMF (hydroxymethylfurfural) tăng lên. Đây là một trong bốn chỉ tiêu mà chứng nhận UMF dùng để đánh giá độ tươi. Đồng thời methylglyoxal có thể giảm dần. Nghiên cứu về độ ổn định của mật Manuka cho thấy bảo quản ở nhiệt độ cao làm MGO giảm nhanh hơn rõ rệt so với nhiệt độ phòng mát.

Có nên để mật ong Manuka trong tủ lạnh?

Không cần và không nên. Tủ lạnh làm mật đặc cứng lại, khó múc, và đẩy nhanh quá trình kết tinh. Mật cũng có thể hút mùi và hơi ẩm nếu nắp không kín. Nhiệt độ phòng mát là đủ. Chỉ khi nhà bạn rất nóng và không có chỗ nào mát, ngăn mát tủ lạnh mới là lựa chọn tạm chấp nhận được. Khi đó hãy đậy thật kín và lấy ra trước khi dùng một lúc.

Mật ong Manuka bị kết tinh có hỏng không?

Không hỏng. Kết tinh là quá trình tự nhiên khi glucose trong mật tách ra thành tinh thể. Mật Manuka vốn rất sánh. Nó có tính thixotropic: để yên thì đặc như gel, khuấy thì loãng ra. Nhiều hũ Manuka còn được nhà sản xuất "đánh kem" (creamed) để có kết cấu mịn, dễ phết.

Nếu muốn mật lỏng lại, hãy ngâm hũ (đã đậy nắp) trong chậu nước ấm khoảng 35–40°C vài chục phút, thỉnh thoảng xoay hũ. Không quay lò vi sóng, không đun trực tiếp, không ngâm nước sôi. Nhiệt cao sẽ làm tăng HMF và giảm hoạt tính.

Sau khi mở nắp dùng được bao lâu?

Bảo quản đúng cách thì dùng được đến hạn ghi trên hũ. Mật Manuka thường có hạn 3–5 năm kể từ khi đóng gói tùy hãng. Tuy vậy, mật ngon nhất khi dùng trong vài tháng sau khi mở. Nếu nhà ít người dùng, chọn hũ 250g thay vì 500g để mật luôn "mới".

Câu hỏi hay gặp: "mật ong có hạn sử dụng không?". Có. Hạn dùng trên nhãn là thời hạn nhà sản xuất cam kết chỉ số MGO tối thiểu và chất lượng. Quá hạn, mật thường chưa hỏng nhưng không còn được bảo đảm về chỉ số.

Năm nguyên tắc khi dùng hằng ngày

1. Dùng thìa khô và sạch. Nước là kẻ thù số một. Mật hút ẩm, khi độ ẩm tăng thì nấm men có thể phát triển và làm mật lên men.
2. Đậy nắp ngay sau khi dùng. Không để hũ mở trong lúc pha đồ uống.
3. Không múc mật bằng thìa đã ngậm. Nước bọt mang theo enzyme và vi khuẩn.
4. Giữ trong hũ gốc. Hũ gốc thường là thủy tinh hoặc nhựa thực phẩm tối màu, có nhãn ghi số lô và hạn dùng để bạn đối chiếu.
5. Tránh nắng và nguồn nhiệt. Không để cạnh bếp, lò nướng, nồi cơm điện.

Dấu hiệu mật bị hỏng

• Có mùi chua, mùi rượu hoặc mùi lạ.
• Bề mặt có bọt khí liên tục, lớp nước tách ra ở trên.
• Có đốm mốc.
• Vị chua gắt, khác hẳn vị ban đầu.

Nếu có các dấu hiệu trên, mật đã bị lên men vì nhiễm ẩm. Không nên ăn tiếp. Lưu ý: màu sẫm dần theo thời gian và kết tinh không phải dấu hiệu hỏng.

Bảo quản khi đi xa, làm quà

Khi mang mật đi máy bay, hãy kiểm tra quy định chất lỏng của hãng bay. Nhiều hãng coi mật ong là chất lỏng nên không cho mang hũ trên 100ml trong hành lý xách tay. Khi gửi quà, bọc hũ thủy tinh bằng màng xốp và không để trong cốp xe nóng nhiều giờ. Một hũ mật quà biếu bị phơi nóng trên đường có thể giảm chất lượng trước khi tới tay người nhận.

Đọc thêm

Bảo quản đúng chỉ giữ được chất lượng sẵn có. Để chọn đúng hũ ngay từ đầu, hãy đọc chỉ số MGO, UMF là gì và cách phân biệt mật ong Manuka thật giả. Cách dùng hằng ngày xem ở bài cách dùng mật ong Manuka.

Bảo quản theo khí hậu Việt Nam

Miền Bắc mùa nồm: độ ẩm không khí có thể lên rất cao trong nhiều ngày liền. Mật ong hút ẩm, nên đây là lúc dễ bị lên men nhất nếu nắp không kín. Hãy kiểm tra gioăng nắp, lau khô miệng hũ trước khi đậy, và tuyệt đối không để thìa ướt chạm vào mật. Mùa đông lạnh, mật sẽ đặc và kết tinh nhanh hơn. Đó là bình thường.

Miền Nam và mùa hè miền Bắc: nhiệt độ phòng thường vượt 30°C. Đây là lúc cần chọn chỗ để mật cẩn thận nhất: ngăn tủ ở phòng có điều hòa, tủ bếp phía xa bếp nấu, tránh bậu cửa sổ, nóc tủ lạnh và kệ gần lò vi sóng. Nếu nhà không có chỗ nào mát dưới 30°C, ngăn mát tủ lạnh là phương án tạm, miễn là nắp đậy thật kín.

Khi đi vắng lâu ngày: nếu nhà đóng kín cửa và tắt điều hòa trong mùa nóng, nhiệt độ bên trong có thể tăng cao. Với hũ mật chỉ số cao đắt tiền, cân nhắc gửi tạm vào ngăn mát tủ lạnh trong thời gian đó.

Hũ thủy tinh hay hũ nhựa?

Các hãng mật Manuka dùng cả hũ thủy tinh lẫn hũ nhựa thực phẩm (thường là PET tối màu). Cả hai đều phù hợp để bảo quản mật đến hết hạn dùng. Hũ tối màu giúp hạn chế ánh sáng. Bạn không cần chiết mật sang hũ khác. Ngược lại, giữ trong hũ gốc giúp bạn luôn có số lô, hạn dùng và chỉ số để đối chiếu.

Có nên chia mật ra lọ nhỏ?

Có thể, nếu bạn muốn mang theo khi đi làm, đi du lịch. Hãy dùng lọ thủy tinh sạch, tráng nước sôi và để khô hoàn toàn trước khi chiết. Chỉ chiết lượng đủ dùng trong một hai tuần, phần còn lại giữ trong hũ gốc. Ghi tên và chỉ số lên lọ nhỏ để không nhầm với mật thường.

Tóm lại: nắp kín, thìa khô, chỗ mát, tránh nắng. Bốn điều này đủ để hũ mật Manuka giữ chất lượng đến thìa cuối cùng.

Nếu còn băn khoăn hũ mật của mình có vấn đề hay không, hãy chụp ảnh bề mặt mật và nhãn hũ, rồi hỏi nơi bán để được tư vấn.