Phân biệt mật ong Manuka thật giả

Từ khoảng năm 2013, báo chí Anh và New Zealand nhiều lần đưa tin lượng mật bán ra mang tên "Manuka" trên thế giới cao hơn nhiều lần sản lượng thật của New Zealand. Sau đó New Zealand siết tiêu chuẩn xuất khẩu, các hiệp hội cũng tăng kiểm tra. Nhưng ở các thị trường xa nguồn như Việt Nam, người mua vẫn gặp hàng giả, hàng trộn mật thường, hàng "xách tay" không rõ nguồn và hàng ghi chỉ số sai. Dưới đây là những điểm nên kiểm tra, xếp từ quan trọng nhất.

1. Nhãn phải có chỉ số rõ ràng

Mật Manuka thật luôn ghi chỉ số MGO hoặc UMF (mật New Zealand có thể ghi cả hai), hoặc NPA với mật Úc. Hũ chỉ ghi "Manuka Honey" mà không có chỉ số, hoặc chỉ ghi "Active", "Bio Active", "Total Activity" thì không có căn cứ để trả giá Manuka. Xem cách đọc chỉ số ở bài chỉ số MGO, UMF là gì.

2. Kiểm tra số giấy phép UMF

Hũ có logo UMF phải có kèm số giấy phép (license number) của nhà sản xuất. Bạn có thể tra số này trên trang của Hiệp hội Mật ong UMF để xem có đúng tên hãng không. Logo UMF trên mật Úc hoặc mật đóng gói ngoài New Zealand là dấu hiệu bất thường, vì UMF chỉ cấp cho mật đóng gói tại New Zealand.

3. Nơi đóng gói

Mật Manuka New Zealand xuất khẩu phải qua kiểm nghiệm của Bộ Công nghiệp Cơ bản New Zealand (MPI). Nhãn sẽ ghi "Product of New Zealand", "Packed in New Zealand" và phân loại monofloral hoặc multifloral. Mật Úc ghi "Product of Australia". Hãy cẩn trọng với hũ ghi "Manuka" nhưng đóng gói ở nước thứ ba, hoặc ghi chung chung "mật ong pha trộn" (blend).

4. Nhãn phụ tiếng Việt và đơn vị nhập khẩu

Hàng nhập khẩu chính ngạch bán tại Việt Nam phải có nhãn phụ tiếng Việt, ghi tên và địa chỉ đơn vị nhập khẩu, chịu trách nhiệm về chất lượng. Hàng "xách tay" thường không có nhãn phụ. Không phải hàng xách tay nào cũng giả, nhưng bạn không có ai để đối chiếu khi có vấn đề.

5. Số lô và hạn sử dụng

Hũ thật luôn có số lô (batch) và hạn dùng in rõ, khớp giữa hũ và hộp (nếu có hộp). Một số hãng cho tra cứu số lô trên trang web để xem kết quả kiểm nghiệm. Số lô bị cạo, dán đè hoặc không khớp giữa hũ và hộp là dấu hiệu đáng ngờ.

6. Giá thấp bất thường

Mật Manuka chỉ số cao có giá cao vì sản lượng ít và chi phí kiểm nghiệm lớn. Một hũ "UMF 20+" mà giá chỉ ngang hũ UMF 5+ của hãng khác gần như chắc chắn có vấn đề. Hãy so giá với mặt bằng của chính hãng đó tại nước sản xuất, cộng thêm chi phí vận chuyển và thuế.

7. Tem chống giả, niêm phong

Nắp hũ phải còn niêm phong nguyên vẹn (màng seal, tem co hoặc lớp bảo vệ dưới nắp). Nhiều hãng có tem chống giả, mã QR để kiểm tra. Hũ đã bị mở niêm phong thì không nên mua dù người bán giải thích thế nào.

8. Mua từ nơi có địa chỉ, hóa đơn

Chọn nơi bán có địa chỉ cụ thể, xuất được hóa đơn, có chính sách đổi trả và trả lời rõ ràng về nguồn nhập. Hỏi thẳng người bán: đơn vị nhập khẩu là ai, có giấy tờ kiểm nghiệm lô hàng không. Người bán nghiêm túc sẽ không ngại câu hỏi này. Xem thêm ở trang mua mật ong Manuka ở đâu.

Các mẹo dân gian có đáng tin không?

Trên mạng có nhiều mẹo thử mật ong: nhỏ vào nước xem có tan không, đốt bằng bật lửa, thử bằng giấy thấm, thử với lòng trắng trứng, cho kiến bò vào… Những cách này không phân biệt được mật Manuka với mật ong thường, và cũng rất khó phát hiện mật pha đường tinh vi. Một hũ mật ong thường nguyên chất sẽ "qua" hết các bài thử đó. Hoạt tính MGO, leptosperin hay dấu vết DNA phấn hoa Manuka chỉ đo được trong phòng thí nghiệm.

Đặc điểm cảm quan chỉ giúp nhận ra hàng giả quá lộ liễu. Mật Manuka thật thường sánh đặc (đặc tính thixotropic), màu từ kem nhạt đến nâu sẫm, vị đậm, hơi đắng nhẹ, mùi thảo mộc. Mật quá loãng, ngọt gắt, không có hậu vị gì đáng để nghi ngờ.

Cách đọc tin rao bán trên mạng

• Ảnh sản phẩm lấy từ trang chính hãng nước ngoài, không có ảnh hàng thật đang bán.
• Chỉ ghi "Manuka 20+" mà không rõ UMF hay MGO.
• Lời quảng cáo "chữa khỏi" bệnh: dạ dày, ung thư, tiểu đường… Mật ong là thực phẩm, không được quảng cáo chữa bệnh.
• Không có tên công ty, địa chỉ, chỉ có số điện thoại.

Khi nghi ngờ hàng giả thì làm gì?

Giữ lại hũ, hộp, hóa đơn. Liên hệ người bán và đơn vị nhập khẩu ghi trên nhãn phụ. Với mật New Zealand có UMF, bạn có thể gửi thông tin số lô cho hãng sản xuất để đối chiếu. Nếu cần, phản ánh tới cơ quan quản lý thị trường địa phương.

Các dạng "Manuka không đúng" thường gặp

• Mật thường dán nhãn Manuka: dạng thô nhất, thường không có chỉ số hoặc chỉ số mập mờ.
• Mật trộn: một phần mật Manuka trộn với mật hoa khác, nhưng quảng cáo như mật Manuka đơn hoa. Tiêu chuẩn của MPI New Zealand ra đời một phần để chặn kiểu này.
• Chỉ số ghi sai: mật Manuka thật nhưng chỉ số thực tế thấp hơn chỉ số in trên nhãn, hoặc người bán "làm tròn" chỉ số lên (ví dụ gọi MGO 550 là UMF 16+).
• Thêm hóa chất để nâng chỉ số: cơ quan quản lý New Zealand từng xử lý doanh nghiệp thêm hợp chất tổng hợp vào mật để làm chỉ số trông cao hơn. Đây là lý do UMF kiểm tra cả leptosperin, một chất đặc trưng của mật hoa Manuka mà không dễ làm giả.
• Hàng hết hạn, bảo quản kém: mật thật, đúng chỉ số lúc đóng hũ, nhưng để lâu ở nơi nóng nên chất lượng đã giảm.

Với người mua lẻ, cách phòng tránh hiệu quả nhất vẫn là chọn nguồn hàng rõ ràng và kiểm tra nhãn như các bước ở trên.

Tóm tắt: danh sách kiểm tra trước khi trả tiền

1. Chỉ số MGO/UMF in rõ, đúng hệ (mật Úc không có UMF).
2. Logo UMF thì có số giấy phép tra cứu được.
3. Đóng gói tại New Zealand hoặc Úc.
4. Nhãn phụ tiếng Việt, đơn vị nhập khẩu rõ ràng.
5. Số lô, hạn dùng khớp giữa hũ và hộp.
6. Giá hợp lý so với chỉ số và hãng.
7. Niêm phong, tem chống giả còn nguyên.
8. Nơi bán có địa chỉ, hóa đơn.

Đủ tám điểm trên, bạn có thể yên tâm hơn với hũ mật mình mua.